Araştırmacı olarak doktora yolculuğunuz zorlu ama ödüllendirici bir süreçtir. PİO-ARGÜP (Psikolojik İyi Oluş Odaklı Araştırmacı Güçlendirme Programı), bu yolculukta psikolojik iyi oluşunuzu desteklemek ve sizi güçlendirmek için tasarlanmış Türkiye'nin ilk kapsamlı bilimsel programıdır.
TÜBİTAK 2515 - COST Aksiyon Üyeleri Ar-Ge Destek Programı kapsamında desteklenen ve ODTÜ koordinasyonunda Doç. Dr. Gökçe Gökalp yürütücülüğünde yürütülen 36 aylık bu araştırma projesi, Avrupa Araştırmacı Ruh Sağlığı Gözlemevi (ReMO COST Aksiyonu - CA19117) çerçevesinde uluslararası bir perspektifle gerçekleştirilmektedir.
Projemizin Üç Temel Amacı
Model Geliştirme
İş Talepleri-Kaynakları (İTK) modeli temelinde, Türkiye'deki doktora öğrencilerinin psikolojik iyi oluşunu etkileyen faktörleri (iş talepleri, iş kaynakları ve psikolojik sermaye gibi kişisel kaynaklar) bilimsel yöntemlerle analiz ederek, Türkiye'ye özgü ilk "Araştırmacı Psikolojik İyi Oluş Modeli"ni oluşturmak.
Program Geliştirme
Bu model temelinde, tüm doktora öğrencilerine ücretsiz ve kolayca erişilebilir, kültüre özgü bir Çevrimiçi Psikolojik İyi Oluş Odaklı Araştırmacı Güçlendirme Programı (PİO-ARGÜP) tasarlamak ve geliştirmek.
Araştırmacı Güçlendirme
Psikolojik sermaye eğitimi (umut, iyimserlik, öz-yeterlik, dayanıklılık) ve akademik destek kaynaklarıyla donanmış programımız aracılığıyla, doktora öğrencilerinin psikolojik iyi oluşunu artırmak, akademik gelişimlerini desteklemek ve programın kısa ve uzun süreli etkilerini bilimsel olarak değerlendirmek.
Neden PİO-ARGÜP?
Doktora eğitimi, akademik yaşamın en zorlu ama aynı zamanda en ödüllendirici dönemlerinden biridir. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar, doktora öğrencilerinin genel popülasyona kıyasla daha yüksek oranda ruh sağlığı problemleri yaşadığını göstermektedir. Bu durum küresel bir sorun olarak karşımıza çıkıyor.
Türkiye'deki Durum Özellikle Dikkat Çekicidir:
COVID-19 Pandemisi: 2020'den bu yana akademik yaşamı derinden etkileyen pandemi süreci, uzaktan eğitim zorlukları, sosyal izolasyon ve artan belirsizlik.
6 Şubat 2023 Depremleri: "Yüzyılın felaketi" olarak adlandırılan depremler, 11 ili etkiledi ve doktora öğrencilerinin birincil veya ikincil travma yaşamasına neden oldu.
Sistemsel Zorluklar:
- Nitelikli öğretim üyesi açığı
- Artan doktora programı terk oranları (bazı üniversitelerde %40'ın üzerinde)
- Sınırlı destek hizmetleri ve finansal zorluklar
- Geç tamamlama yaşı
İş Yaşamındaki Talepler:
- Ağır iş yükü
- Yayın baskısı
- Zaman baskısı ve teslim tarihleri
- Danışman ilişkileri ve tez yazım sürecindeki yalnızlık
- İş-yaşam dengesizliği
- Kariyer belirsizliği ve iş güvencesizliği
Mevcut Destek Hizmetlerinin Yetersizliği: Türkiye'de üniversiteler tarafından sunulan psikolojik destek hizmetleri genellikle lisans öğrencilerine odaklanmakta, doktora öğrencilerinin özgün ihtiyaçları göz ardı edilmektedir.
PİO-ARGÜP bu boşluğu doldurmak için tasarlanmaktadır. Bilimsel araştırmalara dayalı, kültürümüze özgü, erişilebilir ve sürdürülebilir bir çözüm sunuyoruz.
Beklenen Etkiler ve Katkılar
Bilimsel Katkılar:
- Türkiye'de doktora öğrencileri için ilk psikolojik iyi oluş modeli
- İTK modelinin akademik bağlamda ve Türkiye'de geçerliliğinin test edilmesi
- Psikolojik sermayenin kişisel kaynak olarak İTK modeline entegrasyonu
- Karma yöntem yaklaşımı ile temellendirilmiş teori geliştirme
- ADDIE ve Bilişsel Yük Teorisi'nin psikolojik iyi oluş odaklı program geliştirmede kullanımı
- ReMO COST Aksiyonu'nun E-HUB veri merkezine Türkiye'den katkı
Toplumsal Katkılar:
- 114,508 doktora öğrencisi için erişilebilir destek
- Araştırmacı ruh sağlığı konusunda farkındalık artışı
- Nitelikli insan gücü kaybının önlenmesi
- Doktora terk oranlarının azaltılması potansiyeli
- Araştırma kalitesi ve verimliliğinin artması
- Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'na (SKA 3: Sağlıklı yaşam, SKA 4: Nitelikli eğitim) katkı
Ekonomik Katkılar:
- Açık lisanslı, ücretsiz erişilebilir dijital kaynak
- Mobil uygulama ve startup şirketi potansiyeli
- İstihdam ve verimlilik artışı
- Nitelikli araştırmacı istihdamına katkı
Politika ve Kurumsal Katkılar:
- YÖK ve üniversiteler için politika önerileri
- Kurumsal iyi uygulama rehberleri
- Ulusal araştırmacı güçlendirme stratejilerine temel